به گزارش خبرنگار مهر در قم، بحث کتاب و کتابخوانی در طول سالیان اخیر، بی گمان یکی از مهمترین و مورد توجهترین مباحث فرهنگی کشور بوده است و این حقیقتی انکار ناشدنی است.
این که بالاخره سرانه مطالعه ما ایرانیان چقدر است و چرا کم است و ... همواره سئوال بسیاری از آگاهان مسائل فرهنگی و کارشناسان و صاحب نظران و در مرتبه بعد اقشار فرهیخته و تحصیلکرده جامعه بوده است.
از سویی مشکلات بازار نشر کتاب همواره یکی دیگر از دغدغههای اهالی فرهنگ و مسئولان مربوطه بوده است به نحوی که هر از گاهی بایدها و نبایدهای این حیطه، مشکلات و آسیبها و نیازهای نشر کتاب، به عنوان اخبار یا تحلیلهای رسانهای و مطبوعاتی مطرح میشود.
آثار دینی و حوزوی باید به زبان روز عرضه شود
یدالله سعدی، مسئول انتشارات دلیل ما، با بیان اینکه این انتشارات برای مخاطبان عمومی و نیز مخاطبان تخصصی که شامل قشر مذهبی جامعه و حوزویان میشود، کتاب منتشر و عرضه میکند، اظهار داشت: به نظر من و باتوجه به شواهدی که ما میبینیم یا نظر دیگران را جویا میشویم، در کتب درسی یا کتب مورد نیاز دیگر، هزینه میکنند و هر چند نمیتوان درخصوص سرانه خرید کتاب از سوی طلاب و نسبت سنجی آن در سبد خرید خانوار، به طور قطع قضاوت کرد اما همین رقم و عدد تقریبی، به خوبی نشانگر این است که بحث مطالعه کتاب از سوی طلاب و حوزویان، دارای اهمیت بسزایی است.
وی همچنین با اشاره به ضرورت تقویت بعد اطلاع رسانی برای تبلیغ آثار دینی و حوزوی ناشران به خصوص از طریق رسانه ملی و دیگر رسانههای جمعی، تأکید کرد: به عقیده بنده، یکی از مهمترین آسیبهای نشر دینی و حوزوی این است که آن طور که باید و شاید به مسئله ویراستاری متون، و عنصر به روز بودن براساس نیازسنجی مخاطب، توجه جدی صورت نمیگیرد.
سعدی خاطرنشان کرد: ما از حیث محتوایی با توجه به بهره مندی از گنجینه عظیم معارف اهل بیت (ع) با مشکل خاصی روبهرو نیستیم اما ارائه این محتوای غنی به نسل امروز باید به زبان روز باشد و در چاپ کتاب به مسائلی چون ویراستاری، طراحی، صفحه آرایی و ... بها داده شود تا بلکه از این طریق کتاب به عنوان یک کالای مهم فرهنگی در یک بسته بندی و چاپ و صحافی زیبا و جذاب به مخاطب عرضه شود.
نیازمند ویترین کتاب هستیم
مسئول انتشارات دلیل ما افزود: یکی دیگر از مشکلات نشر دینی به طور کلی این است که متأسفانه ویترین مناسبی برای عرضه کتاب دینی و حوزوی وجود ندارد. در دنیای امروز مرسوم است که کتابفروشیها چندین برابر ناشران هستند اما گویا در ایران این مسئله برعکس است!
وی ادامه داد: راه حل پیشنهادی برای حل این مشکل، این است که تدابیری اتخاذ شود تا در شهرهای مختلف کشور، فروشگاههای بزرگ کتاب به منظور آشنایی مردم با کتب منتشر شده احداث شود تا از این طریق کتابها در دسترس مخاطبان قرار گیرند.
با وجود مشکلات مالی طلاب همچنان کتاب میخرند
احمد امینی، مدیر فروش انتشارات دارالحدیث قم نیز، با اشاره به اینکه اکثر قریب به اتفاق مخاطبان کتابهای این مرکز انتشاراتی را حوزویان تشکیل میدهند، گفت: باوجود گران تمام شدن کتاب به عنوان یک کالای مورد نیاز برای اقشار فرهیخته جامعه، باید گفت که طلاب نسبت به بحث مطالعه و کتابخوانی، بسیار جدی و پیگیر هستند هرچند شرایط اقتصادی تا حدودی برای آنها در خرید کتاب مشکل ایجاد کرده است اما با این حال طرحهایی چون توزیع بن خرید کتاب بین طلاب، خیلی برای آنها راهگشا بوده است.
وی با اشاره به مسئله گرانی کاغذ در شرایط کنونی، ابراز داشت: در وضعیت فعلی، یک ناشر اگر بخواهد کتاب با کیفیت مطلوب را به چاپ و نشر برساند، قیمت تمام شده کتاب افزایش مییابد و این در حالی است که خیلیها توانایی مالی خرید کتاب را ندارند.
امینی خاطرنشان کرد: قیمت برخی کتابهای حوزوی حتی تا 20 هزار تومان هم میرسد و طبیعی است که برای یک طلبه سخت است که از پس قیمت آن برآید بنابراین باید مسئولان امر با تلاش برای کاهش قیمت کاغذ و رفع مشکلات چاپ و صحافی کتاب و در نهایت کاهش قیمت تمام شده یک کتاب، به مخاطب و ناشر در حوزه کتاب و کتابخوانی کمک کنند زیرا این کار هم به نفع مردم و کتاب خوانان است و هم به سود ناشر و کتاب فروش.
رضا ملک پور، کتابفروش انتشارات آستان قدس رضوی دفتر قم، با اشاره به اینکه گرانی قیمت کتاب برای کتاب خوان، مهمترین مشکل حال حاضر بازار کتاب محسوب میشود، گفت: کتابهای منتشره از سوی انتشارات آستان قدس رضوی از آنجا که در موضوعات فقهی و حدیثی دارای اهمیت پژوهشی و تحقیقاتی است بنابراین این کتابها، کم و بیش در سبد خرید مخاطبان ما به خصوص اقشار حوزوی قرار دارد و به نظر من، به رغم همه مشکلات مالی و اقتصادی، بازهم این قبیل کتابها مورد توجه و استقبال طلاب قرار میگیرد به طوری که ما حتی در این خصوص مشتری دایمی داریم.
سید محمدرضا حسینی، مسئول انتشارات علی بن ابیطالب (ع) وابسته به دفتر آیتالله العظمی مکارم شیرازی، نیز با بیان اینکه بیشتر کتابهای این موسسه انتشاراتی را کتب تفسیر و آثار قلمی آیتالله مکارم شیرازی، تشکیل میدهند و مخاطبان اصلی آن نیز بالطبع طلاب هستند، اظهار داشت: به دلیل شرایط نامناسب اقتصادی، تا حدودی میتوان گفت که از حجم خریداران کتاب ما کاسته شده است اما با این حال عطش نسل جوان و به خصوص طلاب ارجمند برای ابتیاع کتاب وجود دارد.
لزوم افزایش قدرت خرید طلاب و دانشجویان
وی در ادامه خواستار توجه ویژه مسئولان امر به اقشار تحصیلکرده و فرهیخته جامعه همچون طلاب و دانشجویان در زمینه قدرت خرید کتاب شد و افزود: آنچه ضروری است این است که در شرایط کنونی دولت باید در بعد اقتصادی، مددرسان اقشار تحصیلکرده برای خرید کتب مورد نیاز خود باشد به این معنی که در قالب اعطای بن خرید کتاب یا شارژ کارتهای مخصوص خرید کتاب، وارد عمل شود.
حسینی تاکید کرد: بی شک اگر این حمایت حالا در قالب یارانه یا غیره وجود داشته باشد در بهبود وضعیت بازار نشر بسیار تاثیرگذار خواهد بود، به ویژه برای طلاب علوم دینی که در قم مراجعه کنندگان اصلی به مراکز انتشاراتی و فروشگاهی هستند.
حسینی همچنین با بیان اینکه انتشارات، کتب درسی حوزه را منتشر نمیکند، گفت: هرچند که خرید کتاب از سوی طلاب به دلیل مسائل اقتصادی و گرانی کتابها و نیز حذف یارانه کاغذ، تا حدودی کم شده است اما با این حال تردید نباید داشت که هنوز هم خرید کتاب در اولویت طلبهها قرار دارد.
وی دقت در غنای محتوایی کتب حوزوی را مورد تأکید قرار داد و عنوان کرد: در زمانه کنونی که شبهات فراوان نسل جوان را به لحاظ عقیدتی و فکری تهدید میکند، طلاب به جهت آنکه مبلغ شریعت هستند نیاز به مطالعه کتابهایی دارند که به صورت درست و اصولی به شبهات پاسخ بگوید و به نیازهای روز جامعه هم عنایت داشته باشد.
حجتالاسلام سید محمد کاظم شمس، رئیس مؤسسه بوستان کتاب با اشاره به جایگاه مهم کتاب به عنوان یک کالای مهم فرهنگی در سبد خرید ماهانه طلاب، ابراز داشت: آماری که در خصوص کل جامعه ما وجود دارد این است متوسط مطالعه ایرانیان در شبانه روز چیزی بین 2 تا 6 دقیقه است، طبعا طلبهها که جزو فرهیختهترین اقشار جامعه هستند و به عنوان محصل و مبلغ دین، به طور جدی سر و کارشان با کتاب است، این آمار خیلی بالاتر از این حرفهاست، هر چند اعلام دقیق این مسئله نیازمند یک کار میدانی و مطالعه جدی است. در هر صورت هم طلاب و هم دانشجویان، عادت به مطالعه دارند و این حقیقت را نمیتوان کتمان کرد.
وی همچنین یادآور شد: چه طلاب سطوح و چه طلاب خارج فقه و اصول، به طور قطع برای انجام رسالت طلبگی خود نیاز به کتب کمک درسی در کنار کتب درسی دارند زیرا برای بحث تبلیغ و افزایش دانش علمی و دینی خود و پاسخگویی مناسب به سؤالات و نیازهای مردم، خواه ناخواه گرایش به هر دو دسته کتاب دارند و در حال حاضر هم مراجعه طلاب برای خرید کتابها به فروشگاه مرکزی بوستان در حد خیلی خوب است و ما برای کمک به مشکلات مالی طلاب، طرح تقسیط خرید کتاب را اجرا کردیم که استقبال خوبی از آن صورت گرفت.
شمس عنوان کرد: در حال حاضر هم سطح خرید کتاب قسطی را در بوستان کتاب، به مبلغ 200 هزار تومان رساندهایم که تاکنون بالغ بر دو هزار تن از طلاب از آن استقبال کردهاند، البته ما یک طرحی هم داریم که این برنامه را در حوزههای علمیه سایر شهرها به اجرا درآوریم.
حمایت دولت باید از مصرف کننده کتاب باشد
شمس، در بخش دیگری از صحبتهای خود با تأکید بر لزوم عدم وابستگی ناشران به دولت خاطرنشان کرد: بنده از همان ابتدا هم از طرفداران جدی آزاد شدن قیمت کاغذ بودم زیرا معتقد هستم که سیاستهای دولتها در رابطه با وضعیت صنعت نشر، مدام در حال تغییر است و در این میان استقلال یک ناشر خیلی مهم است، از سویی باید مشکلات ارائه یارانهها به سمت مصرف کننده کتاب و برای حمایت از مخاطبان تغییر میکرد که خوشبختانه این گونه هم شد و این حرکتی قابل تقدیر است که دولت از اقشار فرهنگی جامعه همچون روحانی و دانشجو در قالب ارائه بن کتاب، شارژ کارتهای الکترونیکی و ... حمایت کند، ضمن آنکه میبایست کتابخانهها هم به کتب روز و مورد نیاز مجهز شود.
وی همچنین با بیان این نکته که در نشر حوزوی خوشبختانه، مشکلات مربوط به نشر عمومی از حیث محتوایی وجود ندارد، گفت: نکتهای که به ذهن من میرسد این است که ما باید در نشر حوزوی بر روی مسئله موضوع شناسی و درک نیازهای مردم و نظام سرمایه گذاری جدی انجام دهیم، ضمن آن که نباید از شکل ظاهری کتاب و بحث گرافیک و هنر و زیبایی آن در جهت جذب مخاطب غافل شویم که البته ما در بوستان کتاب تلاشمان همواره بر این بوده که هم به محتوا و هم به ظاهر کتاب، اهمیت بدهیم.
محمد اسماعیل ابوطالبی، کتابفروش انتشارات اسلامی (وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم) با اشاره به اینکه انتشاراتی به نوعی در جهت احیا تراث شیعی گام بر میدارد و کتب قدیم علمای به نام حوزه را تجدید چاپ میکند، گفت: به عقیده من هرچند مشکل گرانی کاغذ وجود دارد و قیمت تمام شده کتاب برای ناشر بالا رفته است اما آنچه که من از مراجعات مشتریان خود دیدهام این است که به رغم این مشکلات، آنها که نیاز به کتاب دارند، سهم مهمی از سبد خرید هفتگی یا ماهانه خود را به خرید کتاب اختصاص میدهند. البته باید دولت هم در این راستا از اقشار کتاب خوان جامعه، خصوصا طلاب حمایت کند.
نظر شما